Uit de praktijk: ervaringen van GlaswebVenray

Interview met Bart Lemmen, directeur van de coöperatie GlaswebVenray, over het initiatief en hun ervaringen.

Op 11 december 2017 is de eerste schop in de grond gegaan voor de Coöperatie GlaswebVenray. Een feestelijk moment voor alle betrokkenen, waar een traject van lange adem, herpakken en doorzetten aan vooraf gegaan is. We spreken met Bart Lemmen, directeur van de coöperatie, over het initiatief en zijn ervaringen

Wat was de aanleiding van jullie initiatief?

In 2010 meldde zich een commerciële partij met de intentie glasvezel aan te leggen in de gemeente Venray. Voor de inwoners van gemeente Venray was dat alsof de geschiedenis zich herhaalde. Circa dertig jaar geleden kwam de CAI die allereerst de grote dorpen zou gaan aanleggen en snel daarna de rest. Anno 2010 waren er nog steeds drie dorpen binnen de bebouwde kom en het gehele buitengebied rond Venray verstoken van een rond Venray verstoken van een goede aansluiting. En dat is nog een understatement: je moet denken aan een downloadsnelheid van 156 Kb. Het toenmalige college van B&W is niet in zee gegaan met deze commerciële partij, zij wilden geen digitale verdeeldheid meer binnen hun gemeentegrenzen.

“Motie – glasvezel in de gemeente Venray met 100% dekking”

De dorpsraden en wijkraden hebben de krachten gebundeld en het initiatief opgepakt om samen te gaan werken aan een digitaal toekomstbestendige breedbandvoorziening. Dit gebeurde onder bezielende leiding van Theo Kooters (red. huidig bestuurslid GlaswebVenray). Vervolgens heeft de gemeenteraad in 2013 met alle politieke partijen een motie aangenomen. Hierin is verwoord dat als een partij glasvezel wil aanleggen in de gemeente Venray, alle huishoudens en bedrijven hiervan gebruik moet kunnen maken oftewel 100% dekking. Men wilde voorkomen dat er niet weer keuzes gemaakt werden waardoor een digitale tweedeling zou ontstaan binnen de dorpen en wijken. Iedereen in de gemeente Venray moet aangesloten kunnen worden op een snelle internetaansluiting, of je nou in een wit, grijs of zwart gebied woont. Gedurende het project heeft de coöperatie hieraan de nuance gegeven dat we 100% dekking realiseren “als u het wil”. Dit om de gemeenschap mede verantwoordelijk te maken om de uitrol van glasvezel haalbaar te kunnen maken. 

Met de reguliere commerciële partijen kwamen de dorps- en wijkraden er niet uit. En dat was het moment dat Theo Kooters hoorde van het HSL-net initiatief in Heeze-Leende. Hij verkende de mogelijkheden om een soortgelijk initiatief ook voor Venray op te zetten en staat zo aan de start van dit burgerinitiatief. Vervolgens bracht hij in 2013 een aantal enthousiaste mensen bij elkaar; een werkgroep werd gevormd en ze gingen op zoek naar mogelijke leveranciers en financiers. In 2014 werd begonnen met de eerste klantwervingsacties, gesprekken met overheden, politieke partijen, providers. Om vervolgens te moeten concluderen dat aanleg van geheel Venray in één keer niet haalbaar was.  De doelstelling van het initiatief: glasvezel voor iedereen “als u het wil” is overeind gebleven en het gebied is opgedeeld in fasen. Daar waar de benodigde percentage zijn behaald zijn ze nu aan het aanleggen.  Als zelfsturend burgerinitiatief hebben ze gekozen voor een coöperatieve opzet voor de realisatie van de aanleg van een glasvezelnetwerk in de gemeente Venray en dorp Holthees. Als klant kun je ook lid worden van de coöperatie en kunnen de burgers via de ledenraad hun inbreng kwijt over de te maken keuzes in het toekomstbeleid. 

Wat deden jullie om draagvlak voor jullie idee te krijgen? 

We betrokken actief de dorps- en wijkraden, feitelijk de initiators van dit zelfsturende burgerinitiatief. Ons gevormde coöperatiebestuur van GlaswebVenray bestaat uit twee mensen vanuit een dorpsraad, twee mensen uit een wijkraad en daarnaast is er nog een onafhankelijke voorzitter. Vervolgens hebben we veel enthousiaste vrijwilligers en ambassadeurs onder de bewoners geworven. Zij zijn per dorp / wijk aan de slag gegaan voor de vraagbundeling onder het mom van ‘een netwerk voor en door Venray’.

Welke personen en instrumenten hebben jullie nog meer ingezet?

Naast de dorps- en wijkraden, de wethouders, de providers, aannemer, belichter de Rabobank die vanuit coöperatieve gedachte wil meefinancieren, gemeenteraadsleden en gedeputeerden en alle andere mogelijke financiers, zoals de BNG, hebben wij ook alle lokale ICT-bedrijven betrokken. Deze zijn een essentiële informatiebron, waar klanten te rade gaan als ze voor de keuze staan. Tevens kunnen zij zorgen voor een zorgeloze overstap en met hun expertise vertrouwen winnen bij klanten.

“We zijn blijven geloven in ons initiatief”

Eén van de wethouders zei op 11 december jl., toen de eerste schop voor ons project de grond in ging, dat hij diepe bewondering voor ons heeft. Wat wij allemaal hebben moeten overleven gedurende het hele voortraject. Het wiel moest opnieuw uitgevonden worden, toetsing bij externe partijen, nog een keer toetsen. Regels die weer net anders uitgelegd werden of net anders toegepast. De toegang tot snel internet is nu eenmaal geen Nutsvoorziening, waardoor elke gemeente andere regelgeving kan toepassen, onder andere qua graafdieptes en leges.  Zo’n voortraject kost veel tijd en klauwen met geld. Je werkt wel met vrijwilligers. Daarbij wordt het voor je gevoel echt wel lastig gemaakt. De kunst is vervolgens om iedereen aangehaakt en enthousiast te houden tijdens het uitzoekwerk gedurende het politieke traject. Ik kan mij voorstellen dat nieuwe burgerinitiatieven voorzichtig zijn om zich in zo’n voortraject te storten. Dat is jammer, het speelt een digitale tweedeling van de maatschappij in de hand. De oude infrastructuren bereiken hun maximum capaciteit, dus in sommige gebieden moet echt wel iets veranderen wil je mee kunnen draaien in die digitale wereld. Daarom deel ik graag onze ervaring, om te laten zien dat succes mogelijk is.

Hadden jullie lokale partijen zoals de gemeente en de Provincie mee?

Dat was een leerproces waarin verwachtingen soms bijgesteld moesten worden. Je verwacht ergens dat de lokale overheid voor je staat, maar hebt geen zicht op andere belangen die meespelen. Dat kan resulteren in teleurstellingen.

Dat politieke spel dat was dan ook het lastigste onderdeel. Dit is voor burgers niet altijd te vatten. Uiteindelijk hebben we als initiatief grote pluimen gekregen vanuit de gemeenschap, gemeente Venray met een sterk optreden van wethouder Busser en is de gemeenteraad akkoord gegaan met de garantstelling. 

Wat is het sterke aan een initiatief als dat van jullie?

Wij hebben een sterk bestuur en team vrijwilligers. Vooraf hebben we onze te bereiken doelen bepaald. We lieten ons gedurende het voortraject niet afleiden van onze uiteindelijke doelen, ondanks tegenslag.
We zijn nu in Ysselsteyn (lb) begonnen met de eerste aanleg. Een actief Glasweb-team is nodig voor het lokale draagvlak. Alle duimen omhoog voor deze mensen. Dit maakt ons burgerinitiatief heel sterk: we zijn een bottum-up initiatief en het is mooi om te zien dat er nu tussen de Glasweb-teams van de dorpen en wijken onderling een gezonde competitie ontstaat om het hoogste percentage aansluitingen te realiseren. Het behaalde percentage van 65% klantaanmeldingen in POP Ysselsteyn is in de onderlinge rivaliteit de maatstaf geworden. Ook in het volgende POP gebied Merselo en Vredepeel halen we een percentage van 62% klanten. Hier zijn we super trots op.

Wat zijn jullie drie tips aan initiatieven die nog moeten beginnen?

Blijf geloven in je doel.  Zorg dat je in het begin van het traject de doelen duidelijk met elkaar vaststelt. Daar hebben wij in het voortraject veel energie in gestoken en achteraf heeft dat ons houvast gegeven als we op een punt stonden van ‘en wat nu?’. Door dan terug te pakken op de geformuleerde doelen konden we weloverwogen keuzes maken. “Heb helder wat je wilt, wie je bent en waar je naar toe wilt’

Zorg voor voldoende draagvlak van onderuit. Die bottum-up benadering, die ik al eerder in het interview geschetst heb, werkt.

Leer van andere initiatieven. Ieder (burger)initiatief doet dingen weer anders, maar verdiep je in de kennis die opgedaan is door andere initiatieven, zodat je niet dezelfde fouten hoeft te maken. Een platform zoals Samensnelinternet.nl is daar een mooi medium voor waar ervaringen gedeeld kunnen worden en een aantal zaken die standaard zijn voor iedereen gedeeld worden. 

Wat zou je doen als je het nog een tweede keer zou moeten doen?

Ik denk niet dat we het veel anders gedaan zouden hebben. Wat wel geholpen zou hebben is meer handvatten om de regionale politiek mee te krijgen. Daar moet je voldoende energie in steken.

Hoe zit jullie businessmodel eigenlijk in elkaar?

Wij zijn een coöperatie. We werken met leden en verkopen obligaties. Op onze site is dit uitgelegd in een te downloaden bestand:  We zijn goed op weg, de minimale benodigde aantal inschrijving op obligaties is al ruim behaald.  Lerend van de financiële ervaring van andere initiatief hebben we bewust gekozen voor een gesplitste facturatie. Het netwerk is eigendom van de coöperatie, het bijbehorende vastrecht incl. belichting wordt door ons rechtstreeks aan de klant gefactureerd. De diensten tv-internet-telefonie wordt vervolgens geregeld door de ISP (red. Internet Service Provider) en apart gefactureerd. Daardoor is ons debiteurenrisico lager en hebben we zelf ook contact met klanten. 

Zijn er nog andere dingen die breedbandinitiatieven in Nederland zouden moeten weten?

Ons project is ontstaan vanuit een wens vanuit onze gemeenschap. Met onze huidige constructie proberen wij die gemeenschap ook weer dingen terug te geven. Zo gaan we VIP-punten (red. Video Inlog Punten) realiseren in de aangesloten dorpen op centrale plekken bijvoorbeeld een dorpsplein. Voorzieningen waar de lokale gemeenschap met activiteiten in het dorp of wijk iets aan heeft en dit middels lokale omroepen real time kan laten zien. Maar ook gratis openbare Wifi bijvoorbeeld in een dorpskern. De kracht van ons project zit in de lokaliteit, het ons kent ons met alle voor- en nadelen.

Kijk voor meer achtergronden op onze website www.glaswebvenray.nu en op de website samensnelinternetten.nl. Belangrijk initiatief van de overheid om kennis inzake snel internet en de mogelijkheden te bundelen en te delen. 
 

Interview d.d. 23 januari 2018