Uit de praktijk: fases van een traject

Toen tijdens een bijeenkomst van Reggefiber in Putten bleek dat het buitengebied niet meegenomen ging worden in het uitrollen van hun glasvezelnet, sloegen acht mensen de handen in elkaar en starten in april 2011 een werkgroep. 

Deze werkgroep hoopte dat het ook voor de 1800 adressen buiten het centrum mogelijk was snel internet te krijgen. Na jaren van draagvlak creëren en onderhandelingen is Reggefiber in november 2014 begonnen met de aanleg van het netwerk via de riolering. Eind december van dat jaar konden de eerste bewoners gebruik maken van hun aansluiting.

Aan het woord zijn Gert van Winkoop en Jan van de Kraats, twee inwoners van het buitengebied in Putten en oprichters van de initiatiefgroep.

Opties

Initiatiefnemers Gert van Winkoop en Jan van de Kraats vertellen dat veel bedrijven niet stonden te springen met hen in gesprek te gaan. ‘.Een bedrijf als UPC (tegenwoordig Ziggo) wilde het buitengebied überhaupt niet in. De afstand tussen de woningen hier is te groot. Daardoor is het duur en vond UPC het financieel niet interessant genoeg.’

'We hebben verschillende opties bekeken in de beginfase. Greenet legt een glasvezelverbinding aan naar een hoog punt, waar vervolgens de omringende woningen via de lucht verbinding mee zouden moeten kunnen maken. De vele bomen in ons gebied zouden het signaal echter teveel verstoren. We hebben ook gekeken naar 4G en satellietopties, maar die bieden geen fair use (onbeperkt up- and downloaden), dus dat werd veel te duur. Uiteindelijk bleek glasvezel de beste optie.'

Klein beginnen en lang wachten

‘Aanleg van glasvezel voor alle 1800 adressen zou in totaal ongeveer zes miljoen euro kosten. Een wethouder adviseerde ons toen klein te beginnen. Als we onder de miljoen euro zouden blijven qua begroting, dan zouden we sneller financiering kunnen vinden. We zijn met twee kleinschalige projecten begonnen: ‘Putten West’ (ongeveer 480 adressen) en ‘Putten Midden’ (ongeveer 270 adressen). We zaten nog in de onderzoeksfase en waren na twee jaar nog maar weinig opgeschoten. Toen kwam Reggefiber bij ons met de vraag of we interesse hadden om mee te doen aan een pilot. Natuurlijk waren we geïnteresseerd en we zijn begonnen met Putten West'.

Business plan

'We hebben in samenwerking met Reggefiber een businessplan opgesteld. De glasvezel zou via het riool worden aangelegd. Daar was echter wel toestemming voor nodig van de eigenaar: de gemeente Putten. Reggefiber heeft de gesprekken met de gemeente gevoerd en kreeg - een jaar later - groen licht om het riool te gebruiken.'

Vanaf eind maart 2014 konden bewoners in het buitengebied Putten West zich aanmelden voor een aansluiting. Minstens 60% van de adressen moest meedoen. Dat percentage werd binnen drie maanden gehaald. Buurtbewoners zijn als ‘glasvezelambassadeur’ langs de deuren gegaan om met iedereen over het belang van snel internet te praten.

‘Een aantal mensen ziet dat belang meteen, omdat ze bijvoorbeeld bedrijfsmatig vanuit huis werken. Het grootste deel moet je echter overtuigen van het nut. Dan zijn die ambassadeurs van groot belang.’

Reggefiber investeerde in het project. Daarnaast gold een instapbedrag van tweeduizend euro per adres. Dankzij een lening van de provincie Gelderland was het mogelijk dat bedrag maandelijks af te betalen. Deelnemers konden kiezen uit een eenmalige aanbetaling van tweehonderdvijftig euro, geen aanbetaling, of het gehele bedrag in één keer aflossen. Opvallend was dat het gros van de mensen het bedrag in één keer betaalde.'

Aanleg

Toen het benodigde aantal deelnemers was gehaald, volgde de praktische uitwerking. ‘Het buitengebied brengt allerlei verrassingen met zich mee. In het centrum zijn de huizen in een straat vaak allemaal hetzelfde gebouwd. Hier is elke woning uniek, waardoor iedere aansluiting anders is. Sommige huizen zijn bijvoorbeeld zo oud dat er niet eens een meterkast in zit. Dat betekende dat het vier maanden duurde voordat ze echt gingen aanleggen.’

Hoewel de aannemer met de bewoners van elk huis de beste aanlegmogelijkheid besprak, zochten zij toch nog vaak contact met de initiatiefgroep. ‘Wij zijn de hele dag bereikbaar, spreken dezelfde "taal" als die mensen. Dus als de aannemer en de bewoner er niet helemaal uitkwamen, kregen wij een telefoontje en gingen we langs om te helpen.’

Toen ook het ‘plan van aanleg’ klaar was, werd in november 2014 gestart met de aanleg van de eerste fase. Eind december van dat jaar konden de eerste bewoners gebruik maken van hun aansluiting. In februari 2015 werd gestart met de aanleg van de tweede fase van het project.

Draagvlak creëren

Gedurende het project heeft de initiatiefgroep veel ondernomen om bekendheid te geven aan hun plannen. ‘Allereerst hebben we een website gemaakt om te vertellen dat we bestonden en om interesse van bewoners te peilen met de simpele vraag: "Stel dat er in het buitengebied glasvezel zou komen, zou u dan belangstelling hebben?" Ook hebben we verschillende bijeenkomsten georganiseerd voor de bewoners uit het buitengebied.'

Verder heeft de initiatiefgroep contact gezocht met de lokale media, de lokale en landelijke politiek. ‘Je moet echt actief zijn. We hebben op markten gestaan, bij zomeractiviteiten, eigenlijk overal waar veel mensen uit de buurt komen. Alles om mensen te overtuigen om mee te doen. Ook moet je druk op de politiek zetten. Politici hebben met ontzettend veel burgers te maken die ook aandacht vragen, dus je moet goed je best doen om top of mind te blijven. Dit deden wij op de formele manier, maar ook met ludieke acties waarbij we het college en de fractievoorzitters op de nieuwjaarsreceptie een schep hebben overhandigd met de Puttense boodschap: ‘Ok wulie graven mee an glasvezel. Julie ok?’ (‘Óok wij graven mee aan glasvezel. Jullie ook?’)

Snel schakelen en Volhouden

Op de vraag wat het moeilijkste aan het hele traject was, hoeven de heren niet lang na te denken. ‘Dat het zo verschrikkelijk lang duurt. Het heeft ons, letterlijk en figuurlijk een paar jaar van ons leven gekost. We hebben er per persoon twee- tot drieduizend manuren inzitten. En je doet zo’n project er echt bij, naast je gewone werk. Dat betekent dat je er in de avonduren, weekenden en vakanties mee bezig bent.’

‘We hebben het uiteindelijk met z’n tweeën gedaan, terwijl we met acht man begonnen.’ Het grootste deel van de oorspronkelijke groep viel na twee jaar af. ‘In de voorbereidende fase waren de meesten er nog bij, maar toen we echt met Reggefiber op gang kwamen, vielen ze af. Dat was frustrerend. Op het moment  dat het concreet wordt, moet je namelijk nog harder werken; dan kun je zaken geen week meer laten liggen bijvoorbeeld.’

En de leuke dingen? ‘De waardering van de mensen is erg fijn. Op een gegeven moment kwam een bewoonster ons een doos chocolade brengen, puur als dank voor onze moeite. En we zijn met z’n tweeën "Puttenaar van het jaar 2014 geworden". Dat was ook een mooie eer.’


Gert van Winkoop en Jan van de Kraats hebben op www.glasvezelbuitengebied.nl een logboek bijgehouden van alle belangrijke zaken die ze tijdens het project zijn tegengekomen.


Tips: Volhouden, organiseer jezelf goed en probeer kosten tijdens het proces gedeclareerd te krijgen. 

Geef nooit op

‘Het simpele feit dat je vol moet houden is de beste tip die we kunnen geven. Er waren voldoende momenten dat we elkaar aankeken en dachten ‘we stoppen ermee’, maar als je dat doet is alles voor niets geweest. Je ziet veel plannen sneuvelen. Mensen hebben een goed idee, zijn een half jaar op gang en stoppen dan toch als het moeilijk wordt.’

Vorm een kleine, goed georganiseerde initiatiefgroep

‘Het is belangrijk dat je als initiatiefgroep hetzelfde doel voor ogen hebt en dat je goede afspraken maakt over de onderlinge verwachtingen. Anders raak je elkaar onderweg kwijt, vallen er mensen af en loop het project vertraging op.’

Regel via de gemeente een ‘declaratiepost’

‘We kregen via de gemeente een ambtenaar toegewezen die we vragen konden stellen. Alle kosten van het project moet je echter zelf financieren. Wij proberen dat nu achteraf terug te krijgen. Als je dat via de gemeente kan faciliteren, zodat dit tijdens het project al geregeld wordt, is de kans van slagen een stuk groter.’