Uit de praktijk: KempenGlas

Interview met Jo van de Pas, projectondersteuner bij het initiatief KempenGlas, opgericht eind 2014, ten behoeve van 2786 aansluitingen.

Focus moet niet liggen op het net, maar om het nút van een goede breedbandvoorziening.

"De grootste valkuil van bewonersinitiatieven is de focus op glasvezel in de grond. Dat is niet de juiste focus. Het gaat immers niet om een kabel in de grond. Burgerinitiatieven ontstaan omdat de huidige infrastructuur in het buitengebied niet toereikend is voor het dataverbruik dat nodig is voor bijvoorbeeld streaming video en thuis werken en studeren."

Coöperatie zorgt voor draagvlak.

"Door in de vorm van een coöperatie te werken, zorg je voor eigenaarschap. Je bent samen een probleem aan het oplossen. De aanleg van glasvezel wordt mogelijk doordat meer dan 70 procent van de mensen meedoet. Zo creëer je dus draagvlak."

Samenwerken is noodzakelijk.

"Het uitrollen van een glasvezelnetwerk is enorm duur. Dit is door bewoners alleen niet te betalen. Er zal dus altijd een deel externe financiering nodig zijn. Daarnaast komen er technische aspecten bij kijken, waarvoor expertise van belang is.  Het is voor coöperaties niet mogelijk om zelfstandig te opereren. Samenwerking met betrouwbare experts, banken en provinciale koepels is noodzakelijk om succesvol te zijn. Het is wel belangrijk dat de betrokken partijen het belang van de lokale coöperaties dienen. De rol van de initiatiefgroep is dus initiatie van het project, activatie van de lokale bewoners en bedrijven en het selecteren van de juiste partners."

Het gaat in essentie om vertrouwen.

"Aangezien het om veel geld gaat en om de inzet van veel vrijwillige uren, is vertrouwen essentieel. Vroeg of laat komen er namelijk gevoelige onderwerpen aan bod zoals de financiën en verdeling van het eigenaarschap. Daar moet goed over te praten zijn. Zonder onderling vertrouwen is een initiatief bij voorbaat mislukt."

Het gaat om de leefbaarheid van het buitengebied.

"Om de leefbaarheid, in de breedste zin van het woord, te behouden is snel internet in de buitengebieden noodzakelijk. Voor bewoners en initiatiefnemers is dit een belangrijk doel. Marktpartijen kijken vanuit andere perspectieven zoals haalbaarheid en terugverdientijd."

Een gezamenlijk doel hebben is het ideale vertrekpunt voor een succesvol breedband initiatief.

"Bewonersinitiatieven ontstaan over het algemeen bij marktfalen en uit ontevredenheid. Dit zorgt voor sociale betrokkenheid. De taak van bewonersinitiatieven is om dit gevoel te versterken en te behouden."

Er is een gezonde dosis doorzettingsvermogen nodig.

"Omdat ik veel buitengebieden marktpartijen nog niet actief zijn, maar de vraag naar snel internet wel stijgt, hebben bewoners het heft in eigen handen genomen. Zodra bewoners een concrete business case hebben en succesvol dreigen te worden, zie je de marktpartijen in beweging komen. Blijf volhouden, het gaat niet om rijk worden van een glasvezelkabel. Het gaat om de leefbaarheid en toekomst van je omgeving. Daar ben je als bewoners meer bij gebaat dan de commerciële telecompartijen. Vergeet dat uitgangspunt dus nooit en laat je niet met een kluitje het riet in sturen. Zoek daarin ook samenwerkingen met andere coöperaties. Samen kun je een front vormen en wel degelijk succesvol worden."

Openheid en transparantie.

"Lokale ambassadeurs kunnen gezichtsverlies leiden zodra ze niet waarmaken wat ze beloven. Het is daarom cruciaal dat bewoners vertrouwen hebben in de initiatiefnemers. En het is aan de initiatiefnemers om in te schatten wanneer ze de leden betrekken bij besluitvorming. Veel zaken hoeven niet via een stemming besloten te worden. Maar uiteindelijk moet het gedaan worden op eigen kracht van de inwoners!"

Betrek gemeentes bij de plannen. Ze willen en kunnen meedenken.

"Gemeentes worden regelmatig door individuele bewoners benaderd. Ze zijn dus bekend met de problematiek. Een concrete aanpak is er vaak niet, terwijl er wel bestuurlijke kennis en kunde aanwezig is. Ontwikkel eerst zelf een aanpak met een duidelijk doel en ga dan praten bij de gemeente. In samenwerking met gemeente en provincie ben je sneller in staat om het initiatief te laten groeien. Blijf wel scherp op wat je wilt bereiken, want samenwerken met derden kan vertragend werken. Hou daarom de regie wel in eigen hand."

Laat deelnemers voor lidmaatschap betalen om de betrokkenheid te verhogen.

"Het werkt heel goed om bewoners en bedrijven bij aanvang een bijdrage te laten betalen van bijvoorbeeld €50,- voor bewoners en €121,- voor bedrijven. Het verhoogt de betrokkenheid, de deelnemers zijn serieus en er is startkapitaal om bijvoorbeeld een coöperatie op te richten. Bewoners krijgen met dit startgeld ook zeggenschap over de essentiële besluiten. Wij hebben de eerste Algemene Leden Vergadering inmiddels gehad. Daarbij hebben we positief gestemd om met de uitvoering te beginnen. Dat geeft wel een kick!"