Hoe kijken financiers naar breedbandprojecten?

In de wereld van de financiering van breedbandoplossingen in het buitengebied zijn ruwweg drie financierende partijen te onderscheiden.
  1. Financiers met een strategisch belang: ondernemers en strategische investeerders, als COGAS, Mabib en anderen. Zij zijn bereid risicodragend te investeren in projecten en zullen kijken naar het verdienpotentieel van het project, waarbij het verdienpotentieel bovenop de basis business case belangrijk is.
  2. Financiers met een puur financieel belang, zoals banken of verschaffers van achtergesteld vermogen met een zuiver financiële motivatie. Zij zijn typisch op zoek naar zekerheden omtrent hun rendement en terugbetaling. Risico’s zijn voor hen belangrijk om onder controle te hebben.
  3. Financiers met een maatschappelijk belang, zoals bijvoorbeeld provincies of gemeenten. Zij kijken niet noodzakelijk alleen naar de business case, maar ook naar het maatschappelijk economische effect. Wanneer zij bijvoorbeeld veel economische waarde hechten aan een breedband ontwikkeling, kunnen ze er voor kiezen om een zachte lening of subsidie te verschaffen aan een project dat financieel niet noodzakelijk robuust of zelfs niet rendabel is, maar dat met subsidie wel wordt. De bredere maatschappelijke meerwaarde is dan het argument om mee te doen.

Daarnaast is er, zeker ook in geval van burger initiatieven, een mix van bovenstaande belangen, bijvoorbeeld in geval van zelffinanciering. Daar zullen in geval van coöperaties vaak leden of deelnemers zijn die met verschillende doelstellingen onder dezelfde voorwaarden meefinancieren. Die doelstellingen kunnen een bescheiden rendement op hun inleg zijn, een bijdrage aan het realiseren van een breedband verbinding of een bijdrage aan sociale cohesie en verbondenheid met de omgeving.

Beoordeling van een project door financiers

Kwantitatieve eisen: 

  • Leverage / Hefboom: Dit is de mate waarin leningen ingezet worden ter financiering van het project. Als bij een investering van EUR 500.000 een lening van EUR 300.000 ingezet wordt en een eigen vermogen van EUR 200.000 is er sprake van een hefboom, of leverage van 60%. Ofwel: met 40% eigen vermogen wordt 60% lening aangetrokken om zo het hele project gefinancierd te krijgen. 60% – 80% leverage is niet ongewoon voor een breedband project waar voldoende zekerheden beschikbaar zijn.
  • DSCR - Debt Service Coverage Ratio: Deze ratio meet periodiek of er voldoende kasstroom is om aan de financieringsverplichting van een breedbandproject te voldoen. Typisch zal de DSCR op 1.2 – 1.3 gesteld worden. Dit betekent dat indien er een periodieke verplichting is van financieringslasten van EUR 10.000 per periode er in diezelfde periode EUR 12.000 tot EUR 13.000 beschikbaar moet zijn voor die financieringslasten. Zo heeft de financier altijd 20% – 30% buffer.
  • Looptijd en tail: Een financier zal kijken naar de looptijd van een lening en de mate waarin er aan het einde van het project nog ruimte is om uit te lopen als nog niet aan alle financieringsverplichtingen is voldaan. Voor breedband financiering zijn leningen met een looptijd van 10 jaar beschikbaar. Veel langer wordt lastig. De tail is niet het probleem bij dit type projecten: de looptijd is al snel 20 jaar.
  • Projectrendement: Dit is de gemiddelde winst die over de looptijd van een project wordt gemaakt. Als het rendement lager is dan de kosten van de financiering, wordt het voor een project lastig (zonder bijspringen van de eigenaren) om aan de financieringsverplichtingen te voldoen. Dit is een uitdaging voor veel breedband projecten in een landelijke omgeving: de projectrendementen zijn vaak zo laag, dat financieringslasten van een bancaire lening niet altijd gedragen kunnen worden.

Kwalitatieve eisen:

De eisen die financiers stellen aan een project op kwalitatief niveau lopen grotendeels parallel aan de antwoorden die ze in een business plan hopen te vinden. Specifieke zaken zijn onder andere:

  • Management: is er een kwalitatief hoogwaardig team dat het project tot een succesvol einde kan brengen? Hebben ze relevante ervaring? En zijn ze gecommitteerd aan het project?
  • Markt: is er bewezen vraag (intekening / intentieverklaringen) en blijft die vraag voorlopig bestaan? En zijn potentieel aangesloten klanten bereid voldoende te betalen?
  • Juridisch: Zijn de vergunning verkregen of te verkrijgen? Zijn er specifieke problemen die opgelost moeten worden? Zijn er geen oneigenlijke afspraken gemaakt met toekomstige partners? Zitten de contractuele verhoudingen met leveranciers, afnemers en partners goed in elkaar?
  • Technisch: Zijn de technische uitdagingen voldoende in beeld en zijn technische risico’s contractueel goed belegd?
  • Partners / samenwerking: Zijn de juiste partners aan boord? Zijn er goede afspraken gemaakt en zijn contracten solide?

Een bijzondere kwalitatieve eisencategorie heeft betrekking op zekerheden en onderpand. Een financier zal gewoonlijk op zoek gaan naar een onderpand, ter afdekking van de lening. Net zoals een woning een onderpand is bij een hypothecaire lening. Een dergelijk onderpand kan gaan over:

  • Het verkrijgen van rechten op eventuele winsten of inkomsten uit de infrastructuur.
  • Het hebben van een prioritair recht op alle inkomsten van het project.
  • Het verkrijgen van het fysieke eigendom van de kabelinfrastructuur.
  • Eventuele andere onderpanden die het project, of de coöperatie in kan brengen, zoals:
    • Nieuwe projecten in ontwikkeling.
    • Contracten of inkomen uit andere activiteiten.
    • Etc.

Voor betrokkenen bij breedbandprojecten die zich vanuit burgerinitiatief organiseren en die mogelijk niet dagelijks met het bijltje van financiering hakken, is het met name als het gaat om pandrecht en zekerheden die gevraagd worden door een financier belangrijk om bijzonder goed op te letten of advies te vragen aan een specialist, om te voorkomen dat onevenredig veel zekerheid en prioriteit aan de externe financier geboden wordt. Dit is een lastig proces, juist omdat vaak veel van een externe financier afhangt als het gaat om het al dan niet realiseren van een project.