Degeneratie en garanties

Bij de aanleg van kabels en leidingen ten behoeve van snel internet kan ‘degeneratie’ optreden, ofwel: verslechtering van bijvoorbeeld wegverhardingen en bermen. In de Telecommunicatiewet is bepaald dat na aanleg, de verharding moet worden hersteld. Dit mag de gemeente aan de marktpartij laten, maar zij mag daar ook zelf zorg voor dragen, tegen een marktconforme...

Hulp nodig? Vraag het een expert.

Bekijk bijvoorbeeld het profiel van Maarten Willering. Hij is zowel aan provincie als gemeente zijde betrokken geweest bij enkele breedband aanleg trajecten. Of David Schutrups en Europa Decentraal.

Naar de Expertpoule

Degeneratie betekent in algemene zin de achteruitgang van eigenschappen. Dit kan door het niet meer nodig hebben van bepaalde eigenschap (bijvoorbeeld door modernisering) of door langzaam intredend technisch mankement (slijtage, oxidatie). Met betrekking tot de aanleg van snel internet zijn afspraken over degeneratie van wegverhardingen en bermen van belang.

Onder degeneratie wegverhardingen wordt verstaan de versnelde achteruitgang in kwaliteit van de wegverharding door graafwerkzaamheden, die leidt tot een geringere maatschappelijke  acceptatie en tot klachten over de kwaliteit van de verharding en die kan leiden tot een verminderende levensduur van de verharding 

Van degeneratie van de bermen is vaak minder snel sprake. Er is in algemene zin ook geen sprake van achteruitgang van bermen door graafwerkzaamheden. Als er sprake is van graafwerkzaamheden, dan wordt na afloop de schade hersteld en is de situatie weer gelijk aan de situatie zoals die voorafgaand aan de graafwerkzaamheden was. 

Telecommunicatiewet 

In de Telecommunicatiewet is bepaald dat als een marktpartij infrastructuur aanlegt, de verharding (van de grond) moet worden hersteld. Dit mag de gemeente aan de marktpartij laten, maar zij mag daar ook zelf zorg voor dragen, tegen een marktconforme vergoeding. 

Landelijk geaccepteerde berekeningsmethodieken 

Leidraad: “leidraad voor gemeente en nutsbedrijven inzake (her)-straatwerkzaamheden” uit 1990, herzien in 2000, vastgesteld door de VNG en het overlegorgaan nutsvoorzieningen, een afvaardiging van water- en energiebedrijven. 

Richtlijn: “Richtlijn Tarieven (graaf)werkzaamheden Telecom” uit 2004, vastgesteld door de VNG en de VECAI, KPN en de Groep Graafrechten, die gezamenlijk vrijwel alle in Nederland actieve telecommunicatiebedrijven vertegenwoordigen. 

De landelijke berekeningsmethodieken zijn vastgesteld in samenwerking met de koepels, hierdoor worden deze tarieven ook algemeen geaccepteerd als marktconform. 

Zowel de ‘leidraad’ als de ‘richtlijn’ zijn opgebouwd uit de volgende vier kostensoorten: 

Uitvoeringskosten; 

Onderhoudskosten; 

Degeneratiekosten; 

Beheerkosten. 

Genoemde leidraad en richtlijn zijn overigens niet bindend, maar marktpartijen leggen (als zij de keuze hebben) veel liever breedband aan in gemeenten die zich er wel aan houden. 

Mogelijkheden/ bandbreedtes 

Zoals eerder aangegeven is het gebruik van de richtlijn niet bindend. Aanbieder en grondeigenaar hebben de ruimte om andere afspraken te maken over het herstel van verharding en groen. 

Bij grootschalige aanleg van netwerken (bv. in het buitengebied) is het dus mogelijk om andere afspraken te maken over de vergoeding voor herstel van verhardingsmaterialen en groenvoorzieningen. 

Consequenties van keuzes 

Als de kosten van herstel publiek geregeld is, dan kan er een mate van precedent zich voordoen. Het is dan verstandig om de beleidsregels hierop aan te passen en een van de vier onderstaande mogelijkheden toe te passen als standaard rekenmethodiek voor de vergoeding van het herstel van verhardingen en groen. 

Rekenmethodiek 

Gemeenten hanteren verschillende rekenmethodieken. De volgende rekenmethodieken kunnen worden toegepast: 

Leidraad voor gemeente en nutsbedrijven inzake (her)-straatwerkzaamheden 

Richtlijn Tarieven (graaf)werkzaamheden Telecom 

Eigen ontwikkelde rekenmethodiek 

Combinatie van bovenstaande 

Vergoeding van het risico

De vergoeding voor het risico hangt nauw samen met de wijze van aanleg, de manier van toezicht en de garantieafspraken. Door goede afspraken wordt het risico op schade na de aanleg verminderd.  

De VNG geeft verder het advies om zoveel mogelijk gebruik te maken van tracés in bermen en agrarische grond. Hiervoor wordt in de VNG modellen geen vergoeding berekend. Verder wordt geadviseerd waar mogelijk mee te liften met andere uit te voeren werkzaamheden, het werk met werk maken.  

Bij aanleg van breedband in de buitengebieden betreft het gemiddeld 90-95 procent bermen. De overige verhardingen kunnen veelal volgens VNG model worden berekend. Hierdoor is meestal sprake van aanvaardbare kosten voor degeneratie voor een initiatief. Een aandachtspunt betreft passages onder particuliere verhardingen in het buitengebied (opritten). Deze vallen niet onder het gemeentelijk wegbeheer.  


Best practice  

- Geen degeneratievergoeding rekenen voor aanleg in bermen, in combinatie met goede afspraken over wijze van aanleg, toezicht en garantie  

- Vergoeding degeneratie voor verhardingen in gemeentelijke gronden conform VNG model  

- Maak vooraf SMART afspraken over: 

Kwaliteitsniveau, Schade, Afwerking, Overlast & imago  

- Stellen van randvoorwaarden rondom de aanleg (minimum diepte in bermen, onder wegen en bomen, wijze van verdichting, tracés)  


Garanties  

Netwerkeigenaar en gemeente hebben beiden het belang dat het netwerk op de juiste wijze wordt aangelegd zodat enerzijds het goed blijft functioneren en anderzijds de risico’s op schade na aanleg zoveel mogelijk worden beperkt. Na verloop van tijd is echter niet altijd meer vast te stellen of de aanleg van het netwerk de oorzaak is van schade aan verhardingen of bermen. Over de garantieperiode en de wijze van bekostiging van herstel moeten vooraf afspraken worden gemaakt.  


Best practice  

Schouw direct na aanleg van het netwerk het tracé en leg dit vast  

Pas een getrapt garantiemodel toe:  

Jaar 1 na aanleg: herstel schade door, en op kosten van initiatiefnemer  

Jaar 1 + x na aanleg: oorzaak schade door aanleg breedband? Dan herstel door, en op kosten van initiatiefnemer. In andere gevallen door wegbeheerder  

Vanaf jaar 1 + x: herstel door, en op kosten van de wegbeheerder